Erfgoedprojecten

Erfgoed in wording

Het erfgoed van morgen wordt vandaag gemaakt. Vanuit dat oogpunt bouwt MATRIX aan expertise en sensibilisering omtrent hedendaags muzikaal erfgoed.
Onze bibliotheek bevat talloze onuitgegeven werken van Vlaamse componisten (partituren en opnames) die we ter beschikking stellen van het brede publiek. MATRIX is echter geen archief. We proberen via allerhande projecten wél een pro-actieve omgang met hedendaags muzikaal erfgoed te stimuleren, van een zorgvuldige bewaring tot een kwalitatieve ontsluiting.

Onze expertise in de praktijk

Doorheen de voorbije jaren heeft MATRIX een ruime ervaring opgebouwd met de eigenheden en uitdagingen van hedendaags muzikaal erfgoed. Een unieke expertise die complementair is met die van onze collega's in het erfgoedveld, en die we graag via tal van projecten valideren. Zo zal MATRIX in 2011 nauw samenwerken met Resonant, dat een leidraad voor componisten en ensembles omtrent archiefzorg voorbereidt onder de (werk)titel Toekomstmuziek?
Klik hier voor meer info.

Portfolio 'onleesbare' hedendaagse partituren

ONTWIKKELING VAN EEN PORTFOLIOMODEL VOOR EEN ZINVOLLE BEWARING EN ONTSLUITING VAN MUZIEK DIE NIET OF ONVOLDOENDE TOEGANKELIJK GEMAAKT KAN WORDEN VOOR ONDERZOEK EN/OF UITVOERING OP BASIS VAN EEN TRADITIONELE CODERING ONDER DE VORM VAN EEN PARTITUUR EN/OF EEN OPNAME.

De voorbije jaren stelde MATRIX [Centrum voor Nieuwe Muziek] regelmatig vast dat meer en meer composities niet bestaan onder de vorm van een min of meer eenduidig leesbare partituur (in traditionele notatie of een andere (grafische) notatiemethode). De achterliggende redenen zijn even divers als fundamenteel: bijvoorbeeld omwille van interactieve ingrepen tijdens de uitvoering, het gebruik van computertoepassingen, de aanwezigheid van een improvisatorische component, een ontstaansproces waarbij intens samengewerkt werd met (een) bepaalde uitvoerder(s) waardoor de partituur onvolledig blijft of enkel voor de oorspronkelijke uitvoerder(s) ontcijferbaar blijkt, wanneer de componist de enige uitvoerder was, of ... Het bewaren en ontsluiten van nieuwe muziek is op heel wat vlakken nog onontgonnen terrein en brengt daarbij enkele moeilijkheden en vraagstukken met zich mee. Muziekbibliotheken besteden veelal weinig aandacht aan hedendaagse ‘speciale’ partituren, in de eerste plaats omdat nieuwe muziek niet tot hun ‘core business’ behoort. Muziekcentra besteden vaak wel aandacht aan deze muziek maar zij hebben dan weer geen uitgesproken documentatiefunctie, waardoor de partituren op zich niet onder de aandacht komen. Aangezien MATRIX zich richt op klassieke hedendaagse muziek gecomponeerd na 1950, wil MATRIX hier een dubbele taak op zich nemen: hedendaags muzikaal erfgoed documenteren voor diverse publieken én onderzoek voeren naar de geschikte methoden en inzichten om die eerste taak met glans in te vullen. MATRIX wil, met de ervaring en expertise die het de voorbije jaren opgebouwd heeft, op zoek gaan naar een antwoord op de actuele noden met betrekking tot de bewaring en ontsluiting van hedendaags muzikaal erfgoed, uitgaand van de specificiteit van hedendaagse muziek. Om aan deze noden tegemoet te komen, startte MATRIX eind september 2011 een project waarbij een aantal ‘onleesbare’ hedendaagse werken geselecteerd werden met de bedoeling een aangepast portfoliomodel uit te werken dat het werk opnieuw ‘leesbaar’ of ‘toegankelijk’ moet maken voor musici, componisten of onderzoekers. Daarbij werd/wordt steeds nauw samengewerkt met de componist zelf, maar ook verschillende expertisecentra en erfgoedinstellingen, waaronder Packed vzw en Resonant, werden aangesproken om mee te werken aan het project. De expertise en ervaringen van de diverse gecontacteerde instellingen en personen zijn broodnodig, aangezien het opstellen van zulks portfoliomodel verschillende deelprocessen en disciplines beslaat. Uiteraard is in de beginfase van dit project te rade gegaan bij andere kunstensectoren. De voorbije jaren zijn binnen andere hedendaagse kunstenvormen zoals installatiekunst, hedendaagse dans en podiumkunsten, beeldende kunsten vergelijkbare (verkennings)projecten opgestart. (Hedendaagse) muziek hinkt hierin toch wat achterop, ook omdat de verworven inzichten niet altijd eenvoudig te transponeren zijn naar muziek o.m. omwille van het minder tastbare karakter ervan. Daarnaast vertrekken de meeste instellingen eerder vanuit de nood aan digitalisering, dan vanuit het hier gehanteerde uitgangspunt (het leesbaar maken van ‘onleesbare’ documenten voor de werking van MATRIX en het huidige en toekomstige publiek). Daarom hoopt MATRIX dat dit pilootproject ook voor andere instellingen relevant kan zijn als verkennend onderzoek naar problematieken omtrent hedendaags erfgoed en dat het ook een vorm van sensibiliseringsinhoud voor de kunsten- en erfgoedsector kan zijn. Dit document wil een beeld schetsen van het gevolgde traject startend met het duidelijk in kaart brengen van de problematieken. Daarna wordt via enkele gerichte casestudies gezocht naar mogelijke antwoorden en nieuwe inzichten, steeds met het oog op een praktische implementatie. Daarna wordt kort het belang van ‘documentatie en bewaring’ en ‘ontsluiting’ geschetst. Tot slot zullen deze inzichten gebundeld worden in een bruikbaar portfoliomodel voor ‘onleesbare’ partituren bij MATRIX. Het spreekt voor zich dat de uitvoering van het project in veel opzichten een grilliger parcours was dan hierboven beschreven. Dit document is dan ook geen logboek, maar wil een verslag en mogelijke leidraad zijn voor wie met gelijkaardige problematieken geconfronteerd wordt. 

Klik hier voor meer info.

Projecten uit het verleden

Onze erfgoedwerking wordt projectmatig ondersteund door de Vlaamse Gemeenschap (Ministerie van Cultuur, afdeling Kunsten en Erfgoed). In de periode 2008-2010 werden op die manier volgende erfgoedprojecten gerealiseerd:
- Verzamelen van het volledige oeuvre van een 25-tal Vlaamse componisten
- Uitgave van 3 volumes in onze reeks Contemporary Music in Flanders:
Flemish Music Theatre since 1950
Flemish Tape Music since 1950 (verschenen september 2010)
Flemish Chamber Music since 1950 (voorziene publicatiedatum: 1 augustus 2011)
Klik hier voor meer info over de volledige reeks, downloads & bestellingen
- Verschillende lezingen, artikels (bvb. in het boek Achter de muziek aan) en tentoonstellingen (2008: tentoonstelling rond Karel Goeyvaerts, tentoonstelling rond Expo' 58 in het kader van Erfgoeddag; 2010: tentoonstelling rond sampling in het kader van Erfgoeddag)
Meer info over vroegere projecten? Klik hier.

Partners

MATRIX werkt voor haar erfgoedprojecten samen met Resonant, Muziekcentrum Vlaanderen en de Erfgoedcel van Stad Leuven.